Ngày 4/1 (Reuters) – Công ty dầu khí quốc gia Venezuela, PDVSA, đã bắt đầu điều chỉnh/cắt giảm sản lượng khai thác dầu thô, do hệ thống kho chứa trên bờ đang dần cạn sức chứa, trong bối cảnh lệnh phong tỏa tàu dầu của Hoa Kỳ khiến xuất khẩu dầu bằng đường biển về mức 0, tạo thêm áp lực lớn lên chính quyền lâm thời, vốn đang nỗ lực duy trì quyền kiểm soát trước nguy cơ Hoa Kỳ có thể triển khai hành động quân sự tiếp theo.

Caracas rơi vào khủng hoảng chính trị sau khi Tổng thống Nicolas Maduro và phu nhân bị lực lượng Hoa Kỳ bắt giữ vào thứ Bảy. Là thành viên OPEC, Venezuela phụ thuộc chủ yếu vào nguồn thu từ xuất khẩu dầu thô, tuy nhiên hoạt động xuất khẩu hiện đình trệ hoàn toàn, sau khi Hoa Kỳ áp lệnh trừng phạt – phong tỏa đội tàu dầu và tịch thu 2 lô hàng dầu thô trong tháng trước, khiến chuỗi logistics tàu dầu bị gián đoạn.

Trước đó, hàng dầu thô từ các liên doanh của Chevron (CVX.N) vận chuyển đi Hoa Kỳ được miễn trừ, do Chevron đang sở hữu giấy phép khai thác/vận hành (U.S. OFAC license). Tuy nhiên, ngay cả các chuyến hàng này cũng đã dừng lại từ thứ Năm, theo dữ liệu hành trình tàu  cập nhật ngày Chủ nhật.

Trong thông báo về việc bắt giữ ông Maduro và kế hoạch chuyển giao chính phủ dưới sự giám sát của Hoa Kỳ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố hôm thứ Bảy rằng “lệnh cấm vận dầu ” đã có hiệu lực toàn phần đối với Venezuela.

Biện pháp của PDVSA bao gồm tạm đóng mỏ và ngắt các cụm giếng khai thác khi lượng dầu tồn kho tại terminal/bồn bờ tiếp tục tăng, đồng thời nguồn phụ gia pha loãng dùng để pha trộn – làm giảm độ nhớt dầu thô siêu nặng cho xuất khẩu bằng tàu dầu đang thiếu hụt nghiêm trọng.

Theo nguồn tin, PDVSA đã gửi yêu cầu giảm sản lượng đến các liên doanh khai thác, bao gồm: Petrolera Sinovensa (CNPC/PDVSA JV) của Trung Quốc, cùng các liên doanh của Chevron như Petropiar, Petroboscan, Petromonagas. Riêng Petromonagas– trước đây vận hành bởi PDVSA và Roszarubezhneft (Nga) – hiện đang do PDVSA tự vận hành toàn phần.

Tại thời điểm đăng tin, PDVSA và CNPC chưa phản hồi. Chevron cho biết hôm Chủ nhật rằng công ty vẫn đang vận hành “tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và khung sanctions quốc tế có liên quan”, nhưng không công bố thêm chi tiết về hành trình tàu.

Ngày Chủ nhật, nhân sự vận hành tại Sinovensa đang chuẩn bị ngắt kết nối 10 cụm giếng khai thác, theo yêu cầu của PDVSA, do dầu thô siêu nặng tồn đọng vượt ngưỡng và thiếu hụt phụ gia pha loãng. Nguồn tin cho biết thêm, các giếng có thể tái kết nối nhanh khi điều kiện cho phép.

Thông thường, một phần sản lượng dầu của Sinovensa được chuyển cho Trung Quốc dưới hình thức trả nợ. Tuy nhiên, 2 tàu VLCC treo cờ Trung Quốc  trước đó đang hành trình đến Venezuela để làm hàng đã dừng tiếp cận từ cuối tháng 12, theo dữ liệu AIS từ LSEG.

Tại Petromonagas, nhân sự đã giảm sản lượng từ cuối tuần trước, cho đến khi nguồn cung phụ gia pha loãng qua đường ốngđược khôi phục. Trong khi đó, Chevron chưa cắt giảm sản lượng khai thác vì vẫn còn khả năng lưu chứa tạm, chủ yếu tại kho Petropiar, và việc xếp hàng lên tàu dầu vẫn đang diễn ra. Tuy nhiên, đội tàu của Chevron chưa rời vùng biển Venezuela từ thứ Năm, và sức chứa bồn tại kho Petroboscan đang hạn chế, có thể dẫn đến điều chỉnh/cắt giảm sản lượng trong thời gian tới.

Hiệu ứng dây chuyền

Mặc dù hạ tầng khai thác dầu khí không bị tấn công trong các cuộc không kích cuối tuần, PDVSA vẫn gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động khai thác – pha trộn – điều tàu, do áp lực cấm vận, tàu bị giữ không được rời lãnh hải, giá bán bị ép chiết khấu sâu, và hệ thống công nghệ vận hành tại kho/cảng chưa phục hồi hoàn toàn sau sự cố tấn công mạng hồi tháng 12.

Việc cắt giảm sản lượng dầu thô có thể gây ảnh hưởng dây chuyền đến công suất lọc dầu, kế hoạch điều tàu, phân phối hàng ven bờ, và nguồn cung nhiên liệu nội địa, tạo rủi ro cho chính quyền lâm thời vốn cần duy trì dòng thu để đảm bảo ổn định logistics và an ninh năng lượng.

Bộ trưởng Dầu khí Venezuela Delcy Rodriguez – hiện là Tổng thống lâm thời – từng tuyên bố tháng trước rằng Venezuela sẽ tiếp tục khai thác và xuất khẩu dầu bằng tàu, bất chấp các biện pháp từ Hoa Kỳ. Tuy nhiên, sức ép thực tế lên chuỗi vận tải biển đã buộc PDVSA từ cuối tháng 12 phải chuyển sang lưu trữ dầu thô trên tàu dầu như kho nổi tạm thời và giảm tốc độ giao nhận hàng tại cảng chính Jose.

Giới điều hành và chuyên gia cho rằng, nếu tàu đã xếp hàng tiếp tục không được cấp giấy phép rời cảng, thì cắt giảm sản lượng sâu hơn là không thể tránh khỏi.

Hai tuần trước, khi hơn 45% trong tổng 48 triệu thùng sức chứa bồn bờ đã đầy, và dầu FO được chuyển vào các hồ chứa thải lộ thiên, PDVSA tăng cường sử dụng tàu dầu như phương án kho nổi tạm thời. Hiện có hơn 17 triệu thùng dầu thô và FO nằm trên các tàu đang chờ phê duyệt khởi hành, theo dữ liệu từ TankerTrackers.com.

Ngày Chủ nhật, không có tàu dầu nào cập cầu tại cảng Jose để làm hàng, cho cả xuất khẩu hoặc phân phối nội địa, theo báo cáo của TankerTrackers.

Trong nửa cuối năm 2025, PDVSA đã đẩy mạnh nhập khẩu naphtha và dầu nhẹ phục vụ pha loãng nhằm pha trộn dầu thô siêu nặng, phục vụ công tác xếp hàng và vận chuyển bằng tàu dầu, nhưng đến tháng 12 bắt đầu gặp khó khăn khi nhận hàng từ Nga, do tác động từ lệnh phong tỏa tàu dầu của Hoa Kỳ.

Tháng 11/2025, Venezuela khai thác khoảng 1,1 triệu thùng/ngày và xuất khẩu 950.000 thùng/ngày, nhưng sản lượng điều tàu làm hàng trong tháng 12 đã giảm còn ~500.000 thùng/ngày.

Trong trung hạn (tối đa 2 năm tới), sản lượng dầu thô của Venezuela được dự báo có thể duy trì ổn định trên mức 1 triệu thùng/ngày, tương đương với giai đoạn nửa đầu năm 2025. Biểu đồ sản lượng trong 12–18 tháng qua cho thấy mức khai thác đã sụt giảm còn 1/3 so với thời kỳ tiền nhiệm. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ điều chỉnh lại quan điểm này, cân nhắc đến khả năng quá trình phục hồi sẽ bị chậm lại do hạ tầng kỹ thuật, bao gồm:

• Nhu cầu khôi phục hệ thống năng lượng điện và lưới phân phối nhiên liệu,
• Yêu cầu giảm thiểu rủi ro chính trị trong nước trước khi tái khởi động đầu tư,
• Sự phụ thuộc vào nguồn vốn đầu tư từ các doanh nghiệp dầu khí quốc tế và PDVSA,
• Và quan trọng nhất là việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt OFAC.

Các yếu tố này đều vận hành theo lộ trình phi tuyến tính và cần thời gian để ổn định.

Dự báo thay đổi dòng chảy dầu thô vận chuyển bằng tàu biển:

Mỹ có dấu hiệu muốn chiếm dụng nguồn dầu thô của Venezuela như một hình thức bồi hoàn cho các sai phạm trong quá khứ, điều này có thể gây xung đột với các nguyên tắc thương mại quốc tế trong hoạt động mua bán và vận chuyển hàng hóa bằng tàu biển. Tuy nhiên, chúng tôi chỉ kỳ vọng có sự điều chỉnh tuyến vận tải ở mức hạn chế, khi một phần nhỏ khối lượng dầu thô có thể được điều hướng sang Mỹ qua các tuyến trung gian.

Mặt khác, các nhà máy lọc dầu tư nhân tại Mỹ và châu Âu sẽ ưu tiên nhập khẩu các lô dầu thô chất lượng nặng/sweet crude từ Venezuela nhằm cân bằng cơ cấu phối trộn cho khẩu phần lọc dầu chủ đạo. Các nhà máy lọc dầu phức hợp tại khu vực Vịnh Mexico của Mỹ, đặc biệt là hệ thống cracking/coker units, có thể lọc hiệu quả và sinh lợi với loại dầu thô này, tuy nhiên điều kiện tiên quyết vẫn là lệnh trừng phạt OFAC đối với PDVSA phải được gỡ bỏ. Chúng tôi kỳ vọng khi Hoa Kỳ thiết lập được quyền kiểm soát chính trị rõ ràng tại Venezuela, các dòng dầu thô sẽ được điều chỉnh lại theo định hướng mới.

Việc chuyển hướng dầu thô Nga đã khiến khu vực Đại Tây Dương thiếu hụt nguồn dầu chua. Vì vậy, trong mô hình dự báo, chúng tôi ước tính 3/4 sản lượng dầu thô xuất khẩu của Venezuela vẫn sẽ tiếp tục ở lại khu vực Đại Tây Dương để bù đắp phần thiếu hụt này.

Nếu tính trên cơ sở xuất khẩu khoảng 700.000 thùng/ngày, tương đương 700k b/d, thì sẽ có khoảng 500.000 thùng/ngày bổ sung vào thị trường giao ngay ngoài Mỹ, trong đó Ấn Độ có thể hấp thụ thêm khoảng 150.000 thùng/ngày để bù cho phần nhập khẩu từ Nga bị cắt giảm. Lượng dầu Ấn Độ mua thêm sẽ đến từ phần giảm tương ứng trong nhập khẩu dầu Nga của nước này.

Về phía Trung Quốc, chúng tôi dự báo họ sẽ dừng nhập phần lớn dầu thô Venezuela vốn trước đây được vận chuyển đến Mỹ và Ấn Độ. Các lô dầu thô Nga mà Trung Quốc có thể cung cấp ra thị trường sẽ đóng vai trò là nguồn thay thế rẻ hơn nhưng không hoàn toàn tương đương, chủ yếu là thay thế một phần cho các lô dầu Venezuela bị thiếu hụt. Trong ngắn hạn, Trung Quốc có thể tạm thời tiêu thụ dầu từ kho dự trữ nội địa, bao gồm cả dầu Venezuela đã được tích trữ trong nửa cuối 2025.

Chúng tôi dự báo Trung Quốc sẽ thay thế phần thiếu hụt còn lại khoảng 600.000+ thùng/ngày bằng dầu nhập khẩu từ Trung Đông.

Sự thay đổi này sẽ dẫn đến việc Hoa Kỳ xuất hiện thặng dư khoảng 500.000 thùng/ngày dầu thô tại khu vực Đại Tây Dương. Khối lượng thặng dư này buộc phải được xuất khẩu bằng tàu biển sang khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, với các khách hàng tiềm năng chủ yếu tại Đông Nam Á và Bắc Á. Điều này đồng nghĩa rằng dầu thô Venezuela sẽ thay thế một phần dầu Trung Đông trong khẩu phần vận hành của các nhà máy lọc dầu Mỹ.

Tàu nào sẽ vận chuyển?

Nhìn chung, mô hình tái cấu trúc thương mại theo hướng “tối ưu hiệu suất đội tàu” sẽ tạo ra nhu cầu tăng thêm nhưng không lớn đối với đội tàu VLCC thương mại chính thống.

Tuy nhiên, chúng tôi ghi nhận khả năng sẽ có sự dịch chuyển nhu cầu đáng kể từ đội tàu “shadow fleet” sang đội tàu thương mại tiêu chuẩn, với mức tăng nhu cầu có thể > 40 tàu VLCC cho đội tàu chính thống trong trường hợp lệnh trừng phạt được gỡ bỏ và thị trường hấp thụ mạnh.

Đối với phân khúc Aframax, sự thay đổi dòng chảy sẽ tạo ra mức tăng nhu cầu khiêm tốn, khoảng 13 tàu Aframax ngoài phạm vi trừng phạt.

Việc dịch chuyển nhu cầu giữa đội tàu thương mại chính thống sẽ phụ thuộc chủ yếu vào:

• Tuổi tàu đang tham gia vận chuyển dầu Venezuela,
• Tình trạng trừng phạt OFAC và điều khoản ký phát vận đơn,
• Và việc phần lớn khối lượng dầu thô xuất khẩu ngoài Mỹ hiện đang nằm trong nhóm tàu chịu trừng phạt OFAC.

Do đó, tốc độ chuyển dịch nhu cầu sang đội tàu chính thống sẽ không đồng đều, phi tuyến tính, và chịu ràng buộc bởi yếu tố pháp lý, bảo hiểm P&I, năng lực tiếp nhận hàng của cảng và hạn mức lưu kho của từng terminal.

Xuất khẩu dầu thô của Venezuela đến các điểm đến ngoài phạm vi Hoa Kỳ  hiện đang chịu ảnh hưởng lớn bởi đội tàu nằm trong danh sách trừng phạt OFAC, chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng khối lượng vận chuyển bằng tàu dầu.

Hơn nữa, trong gần 50 tàu VLCC được sử dụng để xuất khẩu dầu thô Venezuela, không tính đến các tàu làm kho nổi tại Đông Nam Á, khoảng 30 tàu trong số đó có tuổi trên 20 năm. Chúng tôi kỳ vọng các tàu này sẽ không thể quay lại thương mại chính thống. 20 tàu còn lại có khả năng quay lại giao dịch bình thường ở mức thấp nhưng không phải là không đáng kể, nếu các lệnh trừng phạt OFAC được dỡ bỏ tương đối nhanh.

Phân khúc tàu già nhất trong nhóm này – các tàu 18 đến 20 năm tuổi – là nơi gần như toàn bộ năng lực đội tàu có thể giao dịch thương mại. Chúng tôi giả định mức hạn chế 50% đối với số lượng này, dựa trên đánh giá rằng các tàu này có khả năng đã được bảo trì và quản lý kém. Điều đó có nghĩa là sau khi tính đến 10 tàu VLCC được tích hợp trở lại, chúng tôi dự báo tác động tăng thêm nhu cầu ròng đối với đội VLCC chính thống là 30 tàu.

Hàm ý đối với an ninh năng lượng và thị trường dầu thô khiến phép tính đội tàu này trở nên nhạy cảm. Khối lượng sản xuất dầu thô tăng lên ở Venezuela sẽ làm gia tăng thặng dư dầu thô trên thị trường, gây áp lực giảm giá dầu và hỗ trợ nhu cầu vận chuyển dầu. Nó cũng sẽ giữ đường cong giá dầu kỳ hạn phẳng, qua đó hỗ trợ vận chuyển đường dài.

Tuy nhiên, tác động bền vững hơn có thể đến từ cách các quốc gia tái diễn giải khái niệm an ninh năng lượng trong bối cảnh hành động của Mỹ. Điều này có thể đẩy nhanh và làm sâu sắc thêm nhu cầu của Trung Quốc trong việc xây dựng năng lực lưu kho dầu, và các quốc gia khác cũng sẽ làm theo, theo quan điểm của chúng tôi. Việc gia tăng thương mại do diễn biến này nhìn chung là tích cực đối với thị trường tàu dầu thô.

Nguồn: Reuters & Oil Brokerage

Phòng Vận tải dầu khí